In Nederland kenden wij tot 1971 als grond om tot een echtscheiding te komen de zogenaamde schuldgrond. Toentertijd bekend als ‘de grote leugen’. Populair gezegd: vreemdgaan betekent schuld en schuld betekent einde huwelijk.
Vanaf 1971 kennen we als echtscheidingsgrond alleen nog maar de ‘duurzame ontwrichting’. Duurzame ontwrichting hoeft niet bewezen te worden. Als een van de echtgenoten het stelt en hij of zij blijft bij die stelling dan spreekt in Nederland de rechter de echtscheiding uit.
Dan naar Frankrijk, omdat een Franse echtscheidingsprocedure aanleiding is geweest voor de uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens van begin dit jaar.
In Frankrijk kennen we een viertal echtscheidingsgronden en een van die echtscheidingsgronden is schuld.
In de echtscheidingsprocedure in Frankrijk stelt de vrouw dat er een echtscheiding moet komen omdat de man schuld heeft omdat hij tijdens het huwelijk meer aandacht heeft besteed aan zijn carrière, en omdat hij een slecht humeur heeft en zich tegenover de vrouw beledigend en gewelddadig gedraagt.
De man vraagt op zijn beurt echtscheiding omdat hij de vrouw schuld verwijt welke schuld zou bestaan uit het feit dat de vrouw jarenlang haar huwelijkse verplichten niet is nagekomen. De huwelijkse verplichten houden naar de mening van de man niet alleen in het schoonhouden van het huis en het koken van de maaltijden, maar ook het hebben van seksuele omgang.
De rechtbank oordeelt dat de echtscheiding niet kan worden uitgesproken op grond van schuld. De rechtbank spreekt de echtscheiding wel uit op grond van de duurzame ontwrichting van het huwelijk omdat is komen vast te staan dat de gezondheidsproblemen van de vrouw het langdurig gebrek aan seksuele betrekkingen kunnen verklaren en de rechtbank neemt in aanmerking dat partijen al twee jaar niet meer onder één dak wonen. In Frankrijk is een echtscheiding op grond van duurzame ontwrichting mogelijk onder de voorwaarde dat partijen twee jaar niet meer samenwonen.
De vrouw gaat tegen deze uitspraak in beroep en het Hof van Beroep spreekt alsnog de echtscheiding uit op grond van schuld. De schuld aan de zijde van de vrouw heeft er naar de mening van het Hof uit bestaan dat het lange gebrek aan seksueel contact tussen partijen niet kan worden gerechtvaardigd door gezondheidsredenen van haar kant en dus een ernstige en herhaalde schending van de huwelijkse plichten oplevert die het voor de man onmogelijk maakt om getrouwd te blijven.
Tegen deze uitspraak gaat de vrouw in beroep bij het Hof van Cassatie, de Franse Hoge Raad. Het Hof van Cassatie verklaart het cassatieberoep ongegrond en de uitspraak van het Hof van Beroep blijft in stand.
De vrouw dient over deze uitspraak een klacht in bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en stelt dat de uitspraak in strijd is met artikel 8 van het EVRM dat het recht op een eerbiediging van privéleven, familie en gezinsleven etc. garandeert.
Het Europees Hof overweegt dat de beslissing van de Franse rechter om de echtscheiding uit te spreken op grond van het feit dat mevrouw geen seksuele betrekkingen met haar echtgenoot meer onderhield een inmenging opleeft ten aanzien van haar recht op eerbiediging van het privé leven, haar seksuele vrijheid en haar recht op lichamelijke autonomie.
De inmenging die terug te vinden is in de uitspraak van het Hof van Beroep vindt zijn basis in de Franse wet en de jurisprudentie die op basis van de Franse wet is gevormd en dat levert naar de mening van het Europees Hof strijdt op met het bepaalde in artikel 8 EVRM.
De uitspraak van het Europees Hof leert dat het hoog tijd wordt dat in Frankrijk artikel 299 van het Frans Burgerlijk Wetboek in die zin wordt aangepast dat schuld als echtscheidingsgrond wordt doorgehaald.
Godzijdank zijn wij, zoals gezegd, sinds 1971 uit de zogenaamde ‘grote leugen’, ik moet er niet aan denken als ik al die jaren dat ik nu advocaat ben echtscheidingsprocedures had moeten voeren op grond van het feit dat een van de echtgenoten naar de mening van de ander ’s avonds iets te vaak hoofdpijn had.
Door: Advocatenkantoor Geerts